geschiedenis van de gezondheidszorg

Een vleugje geschiedenis

 

Vroeger, toen waarzeggers en priesters nog een belangrijke rol speelden in het leven van alle dag, beschouwde men ziek zijn als een straf, opgelegd door kwade goden, demonen en geesten. Het waren dan ook enkel deze groepen die een genezing konen brengen door vergiffenis voor de daden van de zieke te vragen aan de goden.

 

De eerste interesse in de westerse geneeskunde was enkel gericht op fysieke aandoeingen. Pas jaren later kreeg men aandacht voor het psychisch lijden.

 

In de Griekse geschiedenis werd er veel aandacht besteed aan lichaamshygiëne en morele ziekten. Het baden, zorg voor het lichaam, lichaamsbeweging en evenwichtige(re) voeding was toen reeds belangrijk.

 

Een ongetwijfeld gekende en belangrijke figuur in de geschiedenis van de geneeskunde is de Griek Hippocrates (460-377 voor Christus). Hij wordt ook wel de "vader van de geneeskunde" genoemd omdat hij één van de eersten was die ziekte een correcte betekenis kon geven: hij stelde dat ziekte niets te maken heeft met straffen van Goden, maar dat ziekte een onbehagen si, mogelijk veroorzaakt door verschillende factoren zoals onevenwichtige voeding, weinig hygiëne, weinig aandacht voor lichaam en geest. Hij legde belangrijke aandachtspunten bloot waarvoor jaren later nog onderzoeken zouden nodig zijn. Denk maar aan epilepsie. Hippocrates had al de eerste aantekeningen daarover gemaakt maar uiteraard was er nog veel verder onderzoek nodig om tot de conclusies te komen zoals die op de dag van vandaag gekend zijn.

Maar misschien kent u Hippocrates van iets helemaal anders: van de "eed van Hippocrates". Dit is een tekst die een arts moet zweren als hij het werk als arts wil uitvoeren. In deze eed staat ondermeer dat hij/zij zweert nooit moedwillig te schaden, geen dood zal veroorzaken, zijn leermeesters in ere zal houden, het beroep in eer een geweten zal uitvoeren enz.

 

Na Hippocartes lagen de jaren van belangrijke, baanbrekende vooruitgangen in de geneeskunde even stil.

 

Maar toen maakte de wereld kennis met Aulus Cornelius Celsus, een Romein die leefde van 25 voor Christus tot 45 na Christus. Deeze man werd schrijver en maakte erg belangrijke medische naslagwerken. Hij maakte een samenvatting van Hippocratische geschriften en beschreef belangrijke uiteenzettingen die hij zelf had ervaren tijdens zijn praktijken.

 

Na Celsus kwam de Griek Galenus (129-199 na Christus). Hij ontdekte dat er in de aderen geen lucht stroomt, maar wel bloed en dat het hart de centrale pomp was daarvoor. Hij maakte ook vooruitgang in de psychische geneeskunde. Hij toonde aan dat hersenen de bron zijn van gedachten en intellegentie. Zijn bijdragen in de studie van de hersenen was van groot belang. Bovendien toonde hi jals eerste aan dat een ziekteproces zich niet altijd op dezelfde plaats manifesteert als waar hij zich klinisch bevindt.

 

De school van Salerno was een hoogtepunt in de geschiedenis van de geneeskunde. Daar bestudeerden monniken medische teksten. Eeuwen later werd daar de eerste, echte school voor geneeskundige opgestart.

 

Maar zeker niet minderwaardig: de school van Montpellier. Dit werd het eeste universitaire centrum voor geneeskude... binnen Europa! Hun hoofddoel bestond erin de kritsche en objectieve observatie terug als middelpunt van de geneeskunde te brengen. Jaren daarvoor was men dit belangrijke punt uit het oog verloren.

 

Leornardo Da Vinci is ongetwijfeld één van de bekendste en meest invloedrijke wetenschappers in de geschiedenis van de geneeskunde. Hij hield zich voornamelijk bezig met de structuren en vormen an het lichaam. Hij dissecteerde lijken en maakte zo een belangrijke vooruitgang in de medische wereld waar. Hij omschreef (voor zijn tijd) uiterst gedetailleeerd de anatomie, fysiologie en een stuk pathologie.

 

De Zwitser Paracelcius (1493-1541) was dan weer een apart man: hij werd als gek bestempeld omdat hij het aandurfde om de oude geschriften van zijn voorgangers te weerleggen. Maar, jaren na zijn overlijden bleek dat hij het toch wel vaak bij het rechte eind had. Hij werd eeuwen later de grondlegger van de farmaceutische chemie genoemd.

 

Andreas Vesalius was en is dan weer een trots onder de Belgen. Deze Brusselaar ging in zijn studiejaren in verschillende grote Europsese steden studeren en deed er belangrijke onderzoeken. Hij wekte met zijn werken heel wat interesse bij de medestudenten en hij spoorde hen aan om in zijn voetsporen te treden. Hij moedigde hen aan om zelf zo veel als mogelijk onderzoek te doen, en zo min mogelijk rekening te houden met eerdere schriften en onderzoeken.

 

Antoni van Leeuwenhoeck is dan weer de man waaraan we de microscoop te danken hebben en die de rode bloedlichaampjes als eerste omschreeft.

 

Maar het werd William Harvey die de bloedsomloop volledig omschreef. Hij besprak de rol an het hart, en de fysiologie van de bloedsomloop.

 

Ook de chirurgie neemt gedurende deze rijke geschiedenis een vooruitgang. De naam Ambroise Paré moet hier ongetwijfeld een ereplaats krijgen. Hij wordt de vader van de "moderne chirurgie" genoemd. Hij deed spectaculaire, vooruitstrevende ontdekkingen, legde een basis voor de orthopedie en was de uitvinder van de kunstledematen. De man verbeterde vele chirurgishce instrumenten en vond een paar nieuwe uit.

 

Jérome Fracoster legde de basis voor de bacteriologie en deed onderzoek naar chemo.

 

Voor de biofysica en moderne biochemie was Claude Bernard de naam om te onthouden.

 

Terwijl Robert Koch zijn verdienste deed in de wetenschap over de microben.

 

Joseph Lister was de eerste die bedenkingen had omtrent de verspreiding van micro-organismen: konden deze ook overgedragen worden door lucht, of besmette materialen... Hij deed er het nodige onderzoek naar.

 

Ignaz Semmelweis en Oliver Wendell Holmes waren diegenen die de eerste ontdekkingen deden op vlak van steriele hygiëne en legden de belangen uit van antiseptisch en aseptische werking. Het belang van steriel handelen was hun drijfveer.

 

Laatste update 26/01/2015

Gezondheidshoekje.com

Gezondheid - Lifestyle - Zo werkt je lichaam - Ziekte - Aandoeningen

 

 

Home