Bewegingsapparaat

Gezondheidshoekje.com

gezondheid, lifestyle, zo werkt mijn lichaam, ziekten, aandoeningen, kwaaltjes en meer

Het bewegingsapparaat

Tekst nog volop in opmaak (laaste update 06.04)

 

Het bewegingsapparaat bestaat uit meer dan een paar botten. Het is een volledig op elkaar afgestemde weefsels die ervoor zorgen dat het lichaam mobiel is, en zelfs tijdens het bewegen zijn vorm en functie blijft behouden.

 

Het vergrootglas op... de botten

Klik om te vergroten

Botten (ook wel beenderen genoemd) bestaan uit diverse soorten cellen: de stamcellen, osteoblasten, osteocyten en osteoclasten. Osteoblasten zijn cellen die aan botopbouw doen en de botafbraak reguleren, terwijl de osteoclasten aan botafbraak doen. Osteocyten zijn de meest voorkomende botcellen en rijpen in de osteocyten.

De botuitersten worden epifyses genoemd, terwijl het stuk tussen de boteinden diafyse genoemd wordt.

Wanneer botten onder de microscoop bekeken worden, dan zien die eruit als een raster, bestaande uit spongieus bot. In het midden van de botten zit een schacht waarin geel beenmerg zit, omgeven door endost (het inner beenvlies). Dit endost bestaat uit stamcellen en osteoclasten. Het beenvlies (periost) bedekt de botten langs de buitenkant.

Het bot wordt rijkelijk doorbloed aan de hand van bloedvaten die vanuit het beenvlies komen.

De botten zijn er niet alleen om het lichaam vorm en stevigheid te geven, maar ook om bepaalde organen te beschermen (denk maar aan de borstkas die ondermeer het hart beschermt), voor de vorming van bloedcellen en voor de opslag van mineralen en groeihormonen.

 

Er zijn diverse soorten botten in het lichaam:

 

  • Platte beenderen (ossa plana)

Bvb. de schedel

Dit soort beenderen is plat dun en doorgaans ook breed.

 

  • Pijpbeenderen (ossa plana)

Bvb. de botten in de bovenarmen (humerus), maar ook de bovenbenen (femur)

Dit soort beenderen zijn lang, en fijn van vorm. In het midden van dit soort bot zit een schacht (de mergholte) die gevuld is met geel beenmerg. Pijpbeenderen zijn belangrijk voor de opslag van vet en dankzij het beenmerg vormen ze ook bloedcellen.

 

  • Korte beenderen (osse brevia)

Bvb. de handwortelbeentjes

Korte beenderen zijn kleine, als het ware geblokte beendtjes.

 

  • Onregelmatige beenderen

Bvb. rugwervels

"Onregelmatige beenderen" is een verzamelnaam voor alle beenderen en botten die niet tot de voorgaande groepen kunnen gerekend worden.

 

Het vergrootglas op... de wervelkolom

De wervelkolom (columna vertebralis) is een opeenstapeling van rugwervels (vertebra) die met elkaar verbonden zijn door door facetgewrichten. Daartussen zitten tussenwervelschijven (discus). De bovenste 7 wervels heet men nekwervels (cervicale lordose), daaronder bevinden zich 12 borstwervels (thoracale kyphose) en nog es daaronder 5 lendenwervels (lumbale lordose). Tot slot heeft de mens nog 2 staartbeenwervels (het heiligbeen en stuitbeen). De wervelkolom kan gezien worden als de kapstok waaraan het lichaam als het ware aan vast gemaakt is: de spil van het lichaam.

 

Het vergrootglas op... de ribben

De borstkas telt 24 ribben (costae) waarvan 12 aan elke zijde en een borstbeen (sternum). Dit geheel heet de ribbenkast. De ribben hangen achteraan de wervelkolom vast. De bovenste zeven paren zitten vast aan het borstbeen vooraan. De achtste, negende en tiende ribbenparen worden "ware ribben" genoemd omdat ze voorraan verbonen zijn met de bovengelegen rib. De onderste twee paren daarentegen heten de "zwevende ribben" omdat ze vooraan niet vast zitten. De ribben zorgen niet alleen voor vorm, maar beschermen eveneens de vitale organen in het lichaam zoals het hart.

 

Het vergrootglas op... gewrichten

Een gewricht bestaat uit twee boteinden die met elkaar verbonden zijn. Elk boteinde heeft kraakbeen met daaromheen gewrichtssmeer (synovia, zie verder in de tekst), dewelke zorgt voor de smering van gewrichten en voor de voeding van het kraakbeen. Rond het gewricht zit ook een gewrichtsband (ligament). Een gekend ligament zijn de kruisbanden.

 

Het lichaam heeft verschillende soorten gewrichten, afhankelijk van het soort:

© Arizona Board of Regents / ASU Ask A Biologist.
  • scharniergewrichten lijken op deurscharnieren. De vingerkootjes zijn een dergelijk gewricht
  • Rolgewrichten, zoals de onderarm waar spaakbeen om de ellepijp draait
  • Zadelgewrichten, zoals de handwortel en het middenhandsbeentje van de duim
  • Kogelgewrichten zoals het heupgewricht

 

De gewrichten zijn noodzakelijk voor de verbinding tussen de botuiteinden, mede dankzij de ligamenten. Daarnaast zorgen ze voor soms ook voor de mobiliteit van het lichaam. Gewrichten die gemaakt zijn om niet te bewegen worden synartrose genoemd. Gewrichten die daarentegen gemaakt zijn om weinig te bewegen, worden symfyse genoemd. Tot slot zijn er nog gewrichten die wel vlot beweeglijk zijn, dewelke diarthrose genoemd worden.

 

Synoviaal vocht wordt ook wel gewrichtssmeer genoemd en is ondermeer gemaakt uit hyaluronzuur (dat u misschien kent van in huidverzorgingsproducten). Het fungeert als een bescherming voor het gewricht en diens gewrichtsbeurs. Daarnaast geeft dit ook voeding aan het kraakbeen en zorgt het voor een versoepeling van het gewricht.

 

Kraakbeen

Kraakbeen is een beweeglijk bindweefsel dat bestaat uit kraakbeencellen zoals chondrocyten en chrondoblasten. Het fungeert ondermeer als schokdemper van een gewricht. De buitenkant van kraakbeen is bedekt met perichondrium. Er zijn diverse soorten kraakbeen, naargelang hun eigenschappen:

  • elastisch kraakbeen lijkt op hyalien kraakbeen maar heeft meer elastische verzels. Dit soort kraakbeen is terug te vinden in bijvoorbeeld de oorschelp
  • hyalien kraakbeen is het type kraakbeen waaruit een embryo ontstaat, maar is ook het soort kraakbeen dat de ribben in verbinding stelt met het borstbeen.
  • vezelig kraakbeen, dewelke ondermeer in de heup te vinden is, is een erg flesibel soort kraakbeen dat enorme druk kan trotseren.

 

Het skelet

Het skelet bestaat uit een botstructuur van 206 botten (os). Elk bot is een orgaan dat eerder wit van kleur is en omgeven wordt door een beenvlies (periosteum). Sommige botten zijn hol zols de oogkas en de sinussen. In grote botten zit beenmerg.

Botten zijn noodzakelijk vor de mobiliteit van ons lichaam, maar ook voor de bescmering van de ingewanden, als algemene ondersteuning van het lichaam, ze zorgen voor de lichaamshouding, zorgen ervoor dat bloedcellen geproduceerd kunnen worden in het beenmerg, en ze slaan calcium op.

 

* de schedel:

- os frontale

- os parieëtal

- os occipitale

- os sphenoidale

- cranium (schedel)

 

* de aangezichtsschedel

- os ethmoidale

- os zgomaticum

- maxilla

- os nasale

- mandibula

- os palatine

- os lacrimale

- vomer

- conchae nasae inferior

- os hyoideum

 

* het oor

- malleus (hamer)

- incus (aambeeld)

- stapes (stijgbeugel)

 

* schoudergordel

- clavicula (sleutelbeen)

- scapula (schouderblad)

 

* borst

- vertebra cerivale (cervicale wervels)

- vertebra thoracale (thoracale wervels)

- vertebra lumbale (lumbale wervels)

- costa (ribben)

 

* arm

- humerus (opperarmbeen)

- ulna (ellepijp)

- radius (spaakbeen)

 

* hand

- os scaphoideum

- os lunatum

- os triquetrum

- os pisiforme

- os trapesium

- os trapezoideum

- os capitatum

- os hamatum

- osmetacarpale

- phalanx proximalis

- phalanx media

- phalanx distalis

 

* bekkengordel

- os coxae (heupbeen)

- os sacrum (heiligbeen)

- os coccygis (stuitbeen)

 

* been

- femur (dijbeen)

- patella (knieschijf)

- tibia (scheenbeen)

- fibula (kuitbeen)

 

* voeten

- calcaneus

- talus

- os naviculare

- os cuneiforme mediale

- os cuneiforme intermedium

- os cuneiforme laterale

- os cuboideum

- os metatarsale

- phalanx proximalis

- phalanx media

- phalanx distalis

 

Vergrootglas op... botbreuken

Klik om te vergroten

Een bot is stevig opgebouwd maar kan omwille van verschilende redenen breken. Een botbreuk (fractuur) kan op verschillende manieren voorkomen. Een bot kan versplinteren, (communitief), het bot kan spontaan breken, het kan omwille van druk breken (geïmpacteerd), het kan een botbreuk zijn die voorkomt in de epifyse (botuiteinden), het bot kan zijdelings breken, het bot kan dwars door midden breken, het bot kan doorheen de huid prikken (open of gecompliceerde breuk),...

Afhankelijk van het soort botbreuk, is ook de behandeling verschillend. In elk geval is het belangrijk om bij botbreuken sowieso contact op te nemen met een arts om er zeker van te zijn dat de botbreuk correct terug samengroeit. Er kunnen immers diverse complicatie's optreden. Denk maar aan een bot dat scheef aaneen groeit, of een botbreuk waarbij de herstelling gemoeilijkt wordt door een tekort aan calcium,...

KLIK OP DE AFBEELDING OM TE VERGROTEN

© 2007 - 2015 Gezondheidshoekje.com

Suggesties en opmerkingen over de inhoud van de tesksten/layout mag u steeds melden.