Spijsvertering

Gezondheidshoekje.com

gezondheid, lifestyle, zo werkt mijn lichaam, ziekten, aandoeningen, kwaaltjes en meer

Spijsvertering

Tractus digestivus

 

Elk levende cel heeft nood aan toevoer van één of andere vorm van voeding(stoffen). De voedingsstoffen die het lichaam nodig heeft zijn vitaminen, water, mineralen, eiwitten, lipiden (vetten) en koolhydraten (suikers). Voeding wordt opgenomen, verkleind, afgebroken (verteerd) en als minuscule onderdeeltjes opgenomen door het lichaam. Voedingsstoffen die het lichaam niet meer nodig heeft (afvalstoffen), worden via dit spijsverteringsstelsel uit het lichaam verwijderd.

KLIK OM TE VERGROTEN

1. De mond

De mond is een holte, omringd door de wangen en de lippen. In de mond is de tong te vinden, samen met de lippen. De mond is wordt van de neusholte gescheiden aan de hand van het harde en zachte gehemelte. Helemaal achteraan de mond is de huig te vinden.

 

De lippen

De lippen (labia oris) zijn het enige onderdeel van het spijsverteringsstelsel dat van buitenaf steeds zichtbaar is. Het is gevoelige huid die de voeding in de mond houden tijdens het kauwen. Bovendien zijn lippen belangrijk voor het spreken.

 

De tong

KLIK OM TE VERGROTEN

De tong bestaat uit spieren die in de mond gelegen zijn en is belangrijk voor het kauwen. Hij zorgt ervoor dat voeding in de mond verplaatst kan worden: van de ene zijde naar de andere, van voor naar achter, ... Hij duwt voeding naar de tanden, tegen het gehemelte (waarvan er 2 soorten zijn: het zachte gehemelte, dat ook wel het palatum molle wordt genoemd, en het harde gehemelte, wat ook wel het palatum durum wordt genoemd) en zorgt er op die manier voor dat voeding uiteindelijk ook richting de keel gaat om ingeslikt te worden. De tong is bovendien ook het smaak-orgaan. Op de tong zijn kleine, bolvormige uitstulpingen te vinden die de smaakpapillen worden genoemd. Volgens sommige experts zijn smaken over de ganse tong te herkennen, andere specialisten zijn het daar echter niet mee eens en zeggen dat elke smaakbepaling op een specifieke plaats op de tong gebeurt. Zij gaan er van uit dat zout vooraan aan de beide kanten van de tong geproefd wordt, bitter helemaal achterin, zoet aan het puntje van de tong, zuur smaakt men aan beide kanten van de tong, achter de plaats waar zout geproefd wordt. Umani is een smaak die nog maar een korte tijd geleden is ontdekt. Deze zou over de ganse tong geproefd worden. De tong is bedekt met slijmvlies en is vastgemaakt aan de mond, onderaan de tong, door de tongriem. Doorheen de tong lopen diverse spieren en zenuwen. Het is bovendien één van de spieren in het menselijk lichaam dat erg moeilijk te vermoeien is.

 

De huig

De huig (uvula) is een klein stukje huid, afkomstig van het gehemelte dat ervoor zorgt dat, bij het slikken, voeding niet naar de neusholte gaat.

 

De tanden

KLIK OP DE AFBEELDING OM TE VERGROTEN

Doorgaans wordt de mens geboren zonder zichtbare tanden. Ze zijn vaak wel al aanwezig maar nog niet zichtbaar. Rond de zesde levensmaand krijgen de meeste kinderen de eerste tandjes. Meestal begint het bij de onderste twee snijtandjes. Daarop volgen de bovenste twee snijtanden. Eens een kind een jaar oud is, heeft hij/zij doorgaans al een zestal tanden. Tegen anderhalf jaar heeft het kind alle snijtanden, en de voorste kiezen. Tegen de twee jaar zijn ook al de hoektanden aanwezig. Doorgaans rond de twee jaar en een half zijn ook de kiezen aanwezig. Daarmee zijn alle 20 de melktanden aanwezig.

KLIK OM DE AFBEELDING TE VERGROTEN

Het doorbreken van de tanden is dikwijls pijnlijk. Het is niet ongewoon dat baby's rond de periode van het doorbreken van de tanden huilerig zijn, bijten, sabbelen, rode wangen hebben, overmatig speekselproductie hebben en daardoor ook een verstoord slaappatroon hebben. Door deze moeilijke periode, kent het afweersysteem ook dijkwijls een terugval waardoor het regelmatig voorkomt dat kinderen die tandjes krijgen, op ditzelfde moment ook koorts maken, een loopneus hebben,...

Rond de leeftijd van de 5 a 6 jaar vallen de melktanden systematisch uit en worden ze vervangen door het blijvend gebit.

De tanden in de mond zijn slechts voor een stuk zichtbaar. Een gedeelte van de tanden zit immers onder het tandvlees verborgen. Het gedeelte dat zichtbaar is, wordt ook wel de kroon genoemd, terwijl hetgeen onder het tandvlees verborgen zit de wortel wordt genoemd. De tand is opgebouwd uit meerdere lagen:

  • tandglazuur, is de buitenste laag van de tand en bestaat uit een zeer hard weefsel.
  • dentine, ook wel tandbeen genoemd is het laagje dat onder het tandglazuur ligt
  • cement
  • pulp, waarin bloedvaten en zenuwen zitten, zorgt ervoor dat de tand in leven blijft.

 

2. De Keelholte

De keelholte is de plek waar zowel neusholte als mondholte samenkomen. Hier splitst het spijsverteringsstelsel zich van het ademhalingsstelsel want hier begin de luchtpijp, die gelegen is voor de slokdarm. In deze omgeving bevind zich eveneens het strottenhoofd.

 

Het strottenhoofd

Dit belangrijke orgaan zorgt niet alleen voor bescherming van de luchtpijp, maar omvat eveneens de stembanden, die geluid kunnen produceren wanneer er lucht doorheen passeert. Het orgaan bestaat uit kraakbeen spieren en pezen en wordt bestuurd door de tiende de tiende hersenzenuw.

 

De slokdarm

De slokdarm wordt in medische therminologie "oesofagus" genoemd. Hij kan gezien worden als een ongeveer 40 centimeter lange buis waarin klein vermalen voedsel kan passeren. De wanden van de slokdarm bestaan uit bindweefsel, spierweefsel en slijmvlies. De passage van voeding gebeurt aan de hand van enerzijds de zwaartekracht, anderzijds de peristaltiek. In de slokdarm zitten verschillende kraakbeenringen die systematisch openen en sluiten: boven de voedselbrok sluit de kraakbeenring, terwijl onder de voedselbrok de kraakbeenring opent. Op deze manier wordt het voedsel gestimuleerd om verder af te dalen naar de maag.

 

3. Onder het middenrif

De maag (gaster)

De maag is een hol orgaan, bestaande uit verschillende lagen: spierweefsel, bindweefsel en slijmvlies. Hij ziet eruit als een schuin liggende zak en is gelegen aan het einde van de slokdarm. Tussen de slokdarm en de maag zit een sluitspier die ervoor zorgt dat voedsel in de maag niet zomaar terug kan keren naar de slokdarm. De maag bestaat uit grofweg de maagingang, het maaglichaam (corpus) en de maaguitgang (maagpylorus.? De maag is in staat om zich uit te rekken en terug in te krimpen, al naar gelang de inhoud van de maag. De taak van de maag bestaat eruit om gemalen voedsel dat vanuit de slokdarm komt op te vangen en daarna met maagsappen te omringen. Daarbij maakt de maag ook knedende bewegingen waardoor voedsel nog meer uiteen valt tot hele kleine stukjes. Dankzij de hoge zuurtegraad van het maagsap, worden bacteriën er ook gedood. De maag is in staat om vetten en eiwitten af te breken, maar ook om hormonen aan te maken nl Gastrine, een hormoon dat de aanmaak van maagzuur stimuleert. Maar ook het hormoon Ghreline hebben we te danken aan de maag, dewelke eetlustopwekkend is. Het verteringsproces in de maag duurt ongeveer een drietal uur. Dit cijfer is echter afhankelijk van een aantal factoren zoals onder meer wat er gegeten werd, hoeveel er gegeten werd, de leeftijd van de persoon, het gebruik van medicijnen enzovoort.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4. De darmen

De dunne darm (intestinum tenue)

De dunne darm bestaat uit 3 delen: de duodenum (twaalfvingerige datm), jejunum (nuchtere darm) en ileum (blinde darm).

 

KLIK OM DE AFBEELING TE VERGROTEN

De twaalfvingerige darm

Het duodenum begint aan de maaguitgang. Zowel de afvoerkanalen van de pancreas als de lever mondden hierin uit, meer bepaald in de papil van Vater (zie afbeelding) De belangrijkste taak van de twaalfvingerige darm is het neutraliseren van het zure maagsap. Dat is noodzakelijk omdat enkel de maag en de twaalfvingerige darm het zuur aankan dat afkomstig is uit de maag.

 

De nuchtere darm (jejunum)

De nuchtere darm is ongeveer 2 meter lang en ligt gekronkeld in de buikstreek.

 

De blinde darm (ileum)

Het ileum is ongeveer 3 meter en gaat over in de dikke darm, ter hoogte van de klep van Bauhini.

 

De dikke darm (colon)

De dikke darm is een stuk darm dat tussen de blinde darm en de anus ligt. Hij is het laatste stukje spijsvertering dat vocht onttrekt aan de stoelgang en dat (in de endeldarm) de opslag doet van stoelgang todat deze kan uitgescheiden worden via de aars of het rectum.. De dikke darm bestaat uit verschillende delen:

* de blinde darm

KLIK OM TE VERGROTEN

* de karteldarm, bestaande uit: het opstijgend gedeelte (colon ascendens, het platliggend deel (colon transversum), het dalend deel (colon descendens), het S-vormig deel darm (colon sigmoïdeum).

* de endeldarm

Tot slot heeft de dikke darm ook nog een "darmaanhangsel". Dit stuk darm heeft geen spicifiek doel en is voornamelijk bij het grote publiek gekend omwille van het feit dat dit darmdeeltje vaak ontsteekt: de appendix, die in ontstoken vorm een "appendicitis" genoemd wordt.

 

5. Klieren en organen

De lever

De lever is een uiterst belangrijk en rijkelijk doorbloed orgaan dat in de buikholte ligt en beschermd wordt door het buikvlies. Het is één van de meest belangrijke organen van het menselijk lichaam en bestaat uit verschillende kwabben. Men spreekt over de linker-en rechterkwab die dan weer worden verdeeld in nog meer kwabben. De rechterkwab is de grootste en heeft bovendien ook een "leverpoort". Dit is een plek waar alle galafvoerhangen en bloedvaten doorheen lopen. De lever is een orgaan dat zeer veel taken heeft: naast de stofwisseling van ondermeer eiwitten, vetstoffen, koolhydraten,... zorgt de lever ook voor de opslag van ijzer en de productie van gal. Daarnaast kan de lever ook het bloed filteren op schadelijke stoffen. Denk maar een alcohol of medicijnen. Wanneer medicijnen toegediend worden aan een patiënt is het belangrijk om rekening te houden met de afbraak van de medicinale stoffen door de lever en het al dan niet goed functioneren van de lever. Want bepaalde geneesmiddelen worden niet, anderen gedeeltelijk en nog anderen helemaal afgebroken door de lever. Werkt de lever daarentegen minder goed, dan zal dat effect ook wijzigen. Nog een taak van de lever is het omzetten van hemoglobine (uit rode bloedcellen) tot billirubine.

 

Alvleesklier

De alvleesklier, ook wel pancreas, is een langwerpige klier die een dubbele functie heeft: zowel een endocriene als exocriene functie. De endocriene functie bestaat eruit dat de hormonen insuline en glucagon (aangmaakt in de eilandjes van Langerhans) afgegeven worden aan het bloed. De exocriene functie van de alvleesklier bestaat uit het afgeven van alvleeskliersap (pancreassap) aan de dunne darm.

Pancreassap (sucus pancreaticus) is een sap dat aangemaakt wordt door exocrien klieren in de pancreas. Ze zijn noodzakelijk voor de afbraak van bepaalde vetten, eiwitten en suikers.

 

 

 

Laatste update: 24 maart 2015

 

 

© 2007 - 2015 Gezondheidshoekje.com

Suggesties en opmerkingen over de inhoud van de tesksten/layout mag u steeds melden.