Kinder-,en oudermishandeling

Gezondheidshoekje.com

gezondheid, lifestyle, zo werkt mijn lichaam, ziekten, aandoeningen, kwaaltjes en meer

Mis(be)handeling van ouderen & kinderen

 

1. Oudermis(be)handeling

 

Ouderenmis(be)handeling is een veel minder besproken onderwerp dan kindermis(be)handeling en verwaarlozing. Nogtans zijn beiden even erg. We spreken van oudermishandeling als de oudere persoon handelingen moet ondergaan door een professionele of persoonlijke (on)gekende, waarbij het slachtoffer op één of andere manier hinder/schade ondervindt. Die schade kan zowel materieel, sociaal, lichamelijk of psychisch zijn en kan uitmonden tot (volledige) afhankelijkheid.

 

Daarnaast kunnen we onder oudermis(be)handeling ook verstaan dat de persoon in kwestie onvoldoende (be)handelingen krijgt of ondergaat waardoor er ook schade/hinder optreed. Ook dit kan materiële, lichamelijke, psychische of sociale schade zijn die ook kan leiden tot (volledige) onafhankelijkheid.

 

Onder een "oudere" verstaan we mensen die ouder zijn dan 55 jaar. De mishandeling kan zowel plaatsvinden door iemand die de oudere privé als professioneel kent. Vb: familie, vrienden, arts, verpleegkundigen,... Een risicofactor van ouderenmis(be)handeling is onder andere de afhankelijkheid van de zorgvragende (de oudere). Daarnaast zijn ook mensen met bepaalde ziekten en/of aandoeningen (zowel psychisch als lichamelijk) ook risicogroepen. En tot slot is de relatie van de zorgvragende t.o.v de verzorgende (al dan niet familie) ook belangrijk, denk maar aan familie-conflicten.

 

Er kan op verschillende vlakken sprake zijn van mishandeling: (daaronder enkele voorbeelden)

 

  • Fysieke of lichamelijke mishandeling: slaan, schoppen, porren, trekken, duwen, sleuren, knijpen
  • Psychisch of geestelijke mishandeling: verwijten, vernederen, kleineren, extreem benadrukken wat hij/zij niet kan,
  • Sociale mishandeling: eenzaam achterlaten, niet omkijken naar, privacy oneerbiedigen, ...
  • Seksuele mishandeling: oneerbiedige aanrakingen, bejaarde laten uitkleden, bejaarde naakt achter laten, seksuele handelingen
  • Financiële - administratieve mishandeling: geld stelen, oudere dwingen om papieren te tekenen/invullen,...
  • Verwaarlozing: nalaten om de oudere (volledig) te helpen bij noodzakelijke verzorging, (noodzakelijke) medicijnen

    weigeren toe te dienen

     

Symptomen? Signalen? Klachten?

  • De oudere maakt een gespannen indruk als de perso(o)n(en) in de omgeving zijn
  • De oudere krijgt de gelegenheid niet om alleen met professionele hulpverleners/andere gerelateerden te praten
  • De oudere weert de persoon die hem misnoeging brengt
  • De oudere ziet er eenzaam, depressief, angstig, onverzorgd uit
  • De oudere merkt op dat er zaken in de omgeving verdwijnen, veranderen
  • De oudere heeft duidelijk geen goed contact met de hulpverlener/gerelateerde

     

Let altijd op met beschuldigingen, maar tracht zelf na te gaan of de beschuldiging al dan niet gegrond is. Dat kan men op verschillende manieren doen: door te luisteren naar de oudere en de "dader", nota's te nemen en te rapporteren aan hulpverlenende instantie's. Geef geen van beiden een gevoel van "jij bent fout" en "jij bent juist"; blijf neutraal. Probeer ook niet om de held te zijn door de "pleger/dader" op de vingers te tikken of de angst van de oudere weg te wimpelen. Als de situatie uit de hand dreigt te lopen, kan men ook altijd een huisarts contracteren om te informeren. In sommige gevallen kan men de oudere op een andere plaats onderbrengen, maar dat is niet altijd een oplossing.

 

De behandeling moet in theorie over 2 wegen verspreid worden:

  • de oudere (het slachtoffer)
  • de dader (hulpverlener, kennis, familie, vrienden....)

Het is goed om weten dat de dader niet altijd de intentie had om te mishandelen/verwaarlozen maar dat hij/zij zelf in een situatie kan verkeren waardoor dit één van de weinige oplossingen leek voor die persoon. Denk maar aan de onderstaande voorbeeld-situatie's.

 

Situatie's van foutief gedrag/ oudermis(be)handeling

"Komaan Charles, sta nou es op!" roept z'n dochter gehaast. Ondertussen trekt ze ruw aan z'n arm teneinde hem uit bed te forceren. De dag nadien heeft Cherles een blauwe vlek.

 

Monie (92) is net terug uit het ziekenhuis na een spoedopname. Ze was onwel geworden na het middagmaal maar haar toestand bleef ziederogen achteruit gaan. Achteraf bleek dat iemand haar een suikerwafel gegeven had, terwijl Monie een stikt diabeten-dieet moet volgen.

 

José (82) is ten einde raad: z'n enige zoon is gisteren langs geweest om geld van hem te vragen. Ofschoon... geld van hem te "eisen". Als José weigerde, dan zou z'n enige zoon nooit meer langskomen.

 

"Anna-tje, we komen later wel terug hoor meisje, maar nu moeten zuster Mie en ik eerst de bedden opmaken..." Weg zijn de verzorgsters, terwijl Anna (69 en dementerend) in haar ondergoed in de kamer staat. Anna krijgt het koud en het wordt nog slechter als de verzorgsters ook nog de deur laten open staan.

 

Karel (25) doet de weekelijkse boodschappen van Yves (68) omdat Yves niet goed te been is. Wat Yves wel altijd verontrust is dat hij nooit een betalingsbewijsje te zien krijgt van Karel. Als hij erom vraagt, dan heeft Yves het gevoel dat Karel z'n vraag ontwijkt met antwoorden als "och Yves, dat heb ik al weggegooid hoor" of "dat heb ik niet gekregen van de kassierster". Op een dag vind Yves dan toch een betalingsbewijsje terug in één van de zakken koopwaar en merkt hij dat er meer geld uit z'n portefuille gehaald is dan nodig was voor de inkopen.

 

Mira (89) zit al een lange tijd met een verkoudheid. Erg vervelend maar ook gevaarlijk op haar leeftijd. Mira laat de huisarts dan ook langskomen en die schrijft haar een paar medicijnen voor. Als Mira de voorschriften afgeeft aan haar dochter, neemt zij die mee maar gaat de medicijnen niet afhalen. Een paar dagen later vraagt Mira naar de medicijnen, maar haar dochter heeft al een antwoord klaar: "mams, weet jij wel wat die dingen kosten tegenwoordig?!" Mira voelt zich onbelangrijk.

 

2. Kindermis(be)handeling

 

Kindermishandeling is een overkoepelende naam voor 2 verschillende zaken: eerst en vooral de mishandeling op zich, en daarnaast ook voor verwaarlozing. Bij het woord "kinder"mishandeling bedoelen we dat er praktijken worden uitgevoerd met mensen onder het 18de levensjaar die op geen enkel vlak een bijdragen aan de levenskwaliteit noch opvoeding van het kind. Kindermishandeling en verwaarlozing zijn situatie's waarin het kind geweld ervaart op enig welk vlak: zowel psychisch, sociaal als fysiek. Onder geweld kunnen we heel wat verstaan:

  • Fysieke of lichamelijke mishandeling: slaan, schoppen, porren, trekken, duwen, sleuren, knijpen, verbranden,... Deze kinderen hebben bvb blauwe plekken, kneuzingen, brandwonden, kneuzingen,...

 

  • Fysieke of lichamelijke verwaarlozing: bvb het nalaten van het kind eten geven, geen (aangepaste) kledij geven, geen gezondheidszorg voorzien voor het kind, het kind geen nachtrust gunnen,...

 

  • Psychisch of geestelijke mishandeling/emotionele mis(be)handeling: verwijten, vernederen, kleineren, extreem benadrukken wat hij/zij niet kan, het kind geen liefde noch affectie tonen, het kind geen gevoel van geborgenheid en veiligheid bieden,... Deze kinderen lopen meer risico op een minderwaardigheidscomplex

 

  • Sociale mishandeling: eenzaam achterlaten, niet omkijken naar, het kind alle vorm van sociaal contact ontzeggen.

 

  • Seksuele mishandeling: oneerbiedige aanrakingen, het kind naakt achter laten voor het plezier van de volwassene, seksuele handelingen, kinderporno, Dit zijn alle handelingen inzake seksualiteit waarbij het kind betrokken wordt, maar waar het naargelang zijn leeftijd nog niet rijp voor is en/of geen toestemming voor geeft. Deze handelingen kaderen doorgaans in de behoeftebevrediging van de volwassene.

 

  • Financiële - administratieve mishandeling: het kind niet inschrijven in een school

 

  • Institutionele verwaarlozing: daaronder verstaat men dat een systeem (maatschappij, kinderdagverblijf,...) de behoeften

    van het kind niet opvangt en/of daarop in gaat. Die behoeften kunnen op gelijk welk vlak zijn: van het eten geven tot

    de rechten van het kind niet respecteren.

     

Wie?

Uit onderzoek is gebleken dat de meeste gevallen van kindermishandeling of kinderverwaarlozing in het gezin zelf plaatsvinden, maar dat is niet altijd zo. Er zijn immers heel wat mensen waar het kind een vertrouwensrelatie mee heeft: de (stief)ouders, de (stief)broers/zussen, de grootouders, de tante's en nonkels, de buren, de kinderopvangpersoneelsleden, de verdere familieleden, de leerkrachten, onbekenden,... In de meeste gevallen blijkt dat de mishandeling of verwaarlozing plaatsvind tussen het kind en een (zéér) gekende persoon.

 

Het kind zelf neemt in de meeste gevallen de schuld op zich. Tijdens de verwaarlozing of mishandeling kan het kind door de dader ook te horen krijgen dat het z'n eigen schuld is. "Als jij nou geen zo'n akelig joch was, dan moest ik je niet opsluiten". Het kind voelt zich schuldig voor de situatie en geeft zichzelf ook de schuld voor de narigheid waarbij het betrokken is. Nog zo'n gekend voorbeeld is: "als jij wat flinker was geweest, dan was je moeder niet van me weggegaan. Het is jou schuld!". Niet verwonderlijk dat het kind een minderwaardigheidgevoel krijgt...

 

Zowiezo raken kinderen door de situatie in de war: ze kennen de dader als een goed persoon (wanneer we bij tante op bezoek zijn, is mama lief tegen me), maar ze kennen de dader eveneens als iemand waar ze ellende mee krijgen (maar als we thuis komen, dan stuurt ze me meteen naar m'n kamer en wil ze me niet meer zien).

 

Oorzaak?

De oorzaak van kindermishandeling of kinderverwaarlozing is erg moeilijk te achterhalen. Is er in alle gevallen wel een oorzaak of een aanleiding? Toen men onderzoek deed naar de aanleiding tot mishandeling of verwaarlozing, zijn er wel een aantal factoren naar voren geschoven geweest die blijkbaar vaak met elkaar linken. Het zijn risicofactoren in de gezinssituatie waarbij bleek dat er iets vaker sprake was mishandeling - verwaarlozing:

- Sociaal geïsoleerde gezinnen

- Mensen met verslavingen

- Mensen met psychiatrische problemen

- Mensen met zware gezinsproblemen

- Mensen met een voorgeschiedenis in mishandeling of verwaarlozing

 

Risico's?

Aan mishandeling of verwaarlozing zijn een resem risico's verbonden waar je zowiezo niet naast kunt kijken:

- Zware lichamelijke letsels die evenwel blijvend kunnen zijn

- Dood

- Kinderen die mishandeld geweest zijn lopen ook meer kans om een minder stabiel gezin op te bouwen in hun eigen

toekomst

- Zware psychische en emotionele trauma's, die evenwel ook blijvend kunnen zijn

- Problemen met het leggen en behouden van sociale relatie's

- Problemen met zindelijkheid, slapeloosheid, groei en ontwikkeling (ontwikkeling op fysiek, sociaal en psychisch vlak),...

- Ernstige fobiën, grote scheidingsangst of verlatingsangst,...

- ...

 

Symptomen? Signalen? Klachten?

Een kind kan van zichzelf niet zeggen dat het mishandeld of verwaarloosd wordt, maar wij kunnen wel als buitenstaander signalen opvangen die daarop kunnen wijzen. Maar hoe ?

Let altijd op met beschuldigingen, maar tracht zelf na te gaan of de beschuldiging al dan niet gegrond is. Dat kan men op verschillende manieren doen: door te luisteren naar het kind en de "dader", nota's te nemen en te rapporteren aan hulpverlenende instantie's. Geef geen van beiden een gevoel van "jij bent fout" en "jij bent juist"; blijf neutraal. Probeer ook niet om de held te zijn door de "pleger/dader" op de vingers te tikken of de angst van het kind weg te wimpelen. Als de situatie uit de hand dreigt te lopen, kan men ook altijd een huisarts contracteren om te informeren. In sommige gevallen kan men de oudere op een andere plaats onderbrengen, maar dat is niet altijd een oplossing.

 

De behandeling moet in theorie over 2 wegen verspreid worden:

  • de oudere (het slachtoffer)
  • de dader (hulpverlener, kennis, familie, vrienden....)

Het is goed om weten dat de dader niet altijd de intentie had om te mishandelen/verwaarlozen maar dat hij/zij zelf in een situatie kan verkeren waardoor dit één van de weinige oplossingen leek voor die persoon. Denk maar aan de onderstaande voorbeeld-situatie's.

© 2007 - 2015 Gezondheidshoekje.com

Suggesties en opmerkingen over de inhoud van de tesksten/layout mag u steeds melden.